AVRUPA BİRLİĞİ

MÜKTESEBATININ ÜSTLENİLMESİNE

TÜRKİYE ULUSAL PROGRAMI

Cumhuriyetin dayand temel ilkelere ve Atatürk milliyetçili ine ba , ulusal bütünlük içinde, bilgi ça

yakalam , güçlü ve refah içinde ya ayan, insan haklar na sayg ,

ça da , demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olmak, geçmi ve gelecek ku aklara kar tarihi ve ebedi bir sorumluluktur.

Ça da la may temel ilke olarak benimseyen Türkiye, asl nda Cumhuriyetin kurulmas ndan bu yana siyasi, hukuki ve ekonomik alanlarda her zaman bir yenileme hareketinin

içinde olmu tur. Modernle me ve ileri görü lü reformlarla somutla an bu hareket, Türkiye Cumhuriyeti’nin toprak bütünlü ü, en aç k ifadesini üniter devlet yap nda bulan

siyasi birli i, her türlü dil, din, rk, cinsiyet ve etnik ay

n ötesine geçen yurtta k ba ile vicdan özgürlü üne dayal laiklik ilkesinin peki tirilmesi sayesinde güçlenmi tir.

Türkiye, ça da uygarl k düzeyine ula ma hedefi do rultusunda, kalk nmas en ileri a amalara getirmeye kararl r. 21. Yüzy lda Türkiye, dünya standartlar nda üreten,

gelirini adil payla an, insan haklar

güvenceye alan, hukukun üstünlü ünü, kat mc demokrasiyi, laikli i, din ve vicdan özgürlü ünü uluslararas standartlarda

gerçekle tiren, etkili ve yarat bir devlet olma yönünde çaba harcamaktad r.

Türkiye’nin, hedeflerine ula mas sa layacak en önemli projesi Avrupa Birli i’ne tam üyeliktir. Türkiye’nin Avrupa Birli i ile bütünle me emeli, her vatanda

n

bugününü ve yar

temelden etkileyen toplumsal bir dönü üm projesidir. Üretimden tüketime, sa ktan e itime, tar mdan sanayiye, enerjiden çevreye, adaletten güvenli e,

günlük ya am n her alan nda köklü de iklikleri gerektiren, ülkeyi evrensel standart ve uygulamalara götürecek büyük bir reform hareketidir. Üyelik yolunda gerçekle tirilen

siyasi, hukuki, ekonomik veya toplumsal her reform, bireyin hayat standard yükseltirken, ülkemizin uluslararas ekonomik gücünü, demokratik sayg nl

ve güvenli ini

de art rmaktad r.

Avrupa Birli i’ne üyeli imiz, halk

n destekledi i ulusal bir hedeftir. Türkiye’nin stratejik vizyonunun da ayr lmaz bir parças olan bu hedef, Cumhuriyetimizin kurulu

felsefesi ve Atatürk’ün ulusumuz için belirlemi oldu u ça da uygarl kla bütünle me ülküsüyle birebir örtü mektedir.

Tarih boyunca Avrupa k tas n siyasi, ekonomik ve kültürel yap

n bir parças olan, Türkiye ile Avrupa Birli i aras nda 45 y ld r devam eden ortakl k ili kisi, 1999

Helsinki Zirvesi’nde Türkiye’nin adayl

n teyit edilmesiyle birlikte yeni bir sürece girmi tir. 12-13 Aral k 2002 tarihli Kopenhag Zirvesi’nde Avrupa Birli i, Avrupa

Komisyonu’nun 2004 Aral k ay nda haz rlayaca rapor ve öneriler do rultusunda Türkiye’nin Kopenhag siyasi kriterlerini yerine getirmesi art yla üyelik müzakerelerinin

geciktirilmeksizin aç lmas taahhüt etmi tir. Takiben Avrupa Birli i, 1999 Helsinki ve 2002 Kopenhag Zirveleri ile 16-17 Aral k 2004 tarihli Brüksel Zirvesi’nde, al nan

kararlar do rultusunda, Türkiye’nin Kopenhag siyasi kriterlerini yeterli ölçüde kar lad

teslim ederek ülkemizle üyelik müzakerelerinin 3 Ekim 2005 tarihinde

ba lat lmas na karar vermi tir. 59. Hükümetin Devlet Bakan Ali Babacan, 3 Haziran 2005 tarihinde Avrupa Birli i ile müzakereleri yürütmek üzere Ba müzakereci olarak

görevlendirilmi tir. 3 Ekim 2005 tarihinde Lüksemburg’da toplanan AB Genel ler ve D li kiler Konseyi, Aral k 2004 AB Devlet ve Hükümet Ba kanlar Zirvesi

sonras nda yay nlanan Bildiri’den ald yetkiyle Müzakere Çerçeve Belgesi’ni kabul etmi , Türkiye’nin AB’ye kat m süreci böylece resmen ba lat lm r. Müzakerelere

yönelik çal malar n yürütülmesiyle ilgili olarak Ba müzakereci’nin ba kanl nda, Avrupa Birli i Genel Sekreteri, Ba bakanl k Müste ar Yard mc , D leri Bakanl

Müste ar Yard mc , Devlet Planlama Te kilat Müste ar Yard mc ve AB nezdinde Türkiye Daimi Temsilcisi’nden müte ekkil “ zleme ve Yönlendirme Komitesi”

olu turulmu tur.

Kat m Süreci, 33 fas lda Türk ulusal mevzuat n AB müktesebat na uyumuna yönelik tan

ve ayr nt tarama toplant lar n yap lmas ve fas llar n müzakere edilmesi

eklinde cereyan etmektedir. 12 Haziran 2006 tarihinde Lüksemburg’da düzenlenen Hükümetleraras Konferans’da taramas biten ilk fas l olan “Bilim ve Ara rma” fasl

müzakerelere aç lm ve ayn gün kapanm r. Avrupa Birli i ile yak n i birli i içinde devam eden kat m sürecinin toplumun ilgili tüm kesimlerini içine almas na büyük

önem atfedilmekte olup, süreç ilgili kurum ve kurulu lar aras nda artan e güdüm ve i birli i halinde yürütülmektedir. Müktesebata uyum ba lam nda kamu bürokrasisinin

ilgili tüm birimleri sorumluluklar dahilinde kat m sürecinde do rudan yer almakta ve at lacak ad mlar ile hedeflerin saptanmas nda söz sahibi olmaktad rlar. Sivil toplumun

kat m sürecine katk büyük önem ta maktad r. Bu ba lamda sivil toplum örgütleri, tarama toplant lar n sonuçlar hakk nda bilgilendirilmektedir. Ayr ca müzakereye

aç lacak fas llar hakk nda ülkemiz taraf ndan haz rlanan müzakere pozisyon belgesinin kaleme al nmas na yönelik çal malar s ras nda sivil toplum örgütlerinin de görü lerine

ba vurulmaktad r.

Türkiye, Avrupa Birli i’ne üyelik yolunda hukuksal, siyasi ve ekonomik reformlar n gerçekle tirildi i dinamik bir süreç içinde bulunmaktad r. Bu süreçte amaç, demokratik

sistemin tüm kurum ve kurallar yla i lerli inin sa lanmas r. Kat mc demokrasi, hukukun üstünlü ü, insan haklar ve temel özgürlükler sadece birer evrensel insanl k

de eri de il, ekonomik ve siyasal istikrar n ve kalk nman n en güvenilir dayana

r. Türkiye, Avrupa Birli i’ne üyeli in art olan Kopenhag kriterlerini benimseyerek,

bugüne kadar gerçekle tirdi i reform ve uyum çal malar yla, daha özgürlükçü, daha kat mc ve daha ça da demokrasiye ula ma iradesini kan tlam r.

Öte yandan, uygulanmakta olan ekonomik program n da etkisiyle Türkiye, serbest piyasa ekonomisinin kurallar yla i leyen bir düzene sahiptir. Avrupa Birli i içindeki

rekabete kar dayan kl

ise Gümrük Birli i’ndeki rekabet gücüyle ortaya koymu tur. Türkiye’nin AB ile müzakere eden ülke konumuna gelmesi ve tam üyelik hedefine

daha da yakla mas siyasal, stratejik ve güvenlik ba lam nda ülkemizin konumunu güçlendirmektedir. Türkiye, kat m sürecini ba ar yla tamamlamakta kararl r.

Büyük toplumsal projesini tamamlam bir Türkiye’nin 21. Yüzy l’a demokratik bir güç oda olarak girmesi, bölgesel ve uluslararas bar ve istikrar n tesisi için de eri

biçilmez bir f rsat oldu u kadar, içinde ya ad

z çalkant bölgede ve daha ötesinde ça da la ma aray içinde olanlara da bulunmaz bir ilham kayna

r. Türkiye’nin

AB ile bütünle me projesinin ba ar ya ula mas , Medeniyetler ttifak ’n n ya ama geçirilmesi, AB’nin temelinde yer alan de erlerin evrenselli inin kan tlanmas ve

uluslararas bar ve istikrar n sa lanmas bak ndan tarihi bir dönüm noktas olacakt r.

Türkiye’nin d politikas Atatürk’ün “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesine dayanmaktad r. Bu çerçevede Türkiye’nin, kom ular yla ve mücavir bölgelerle ili kilerini

güçlendirme çabalar do rultusunda, Yunanistan’la ekonomi/ticaret, ula rma, enerji gibi çe itli alanlarda i birli inin geli tirilmesi ve ikili sorunlar n diyalog yoluyla

çözümüne yönelik çaba ve giri imleri sürecektir. Türkiye’nin muhataplar n da ayn yap anlay içinde olmalar gereklidir.

Türkiye benzer biçimde Avrupa Birli i'yle güçlendirilmi diyalo un bir parças olarak, K br s'ta adil ve kal bir çözüme ula lmas çabalar desteklemekte, çözümün

Ada'daki gerçekler, iki ayr halk n ve demokrasinin varl na dayanan, iki kesimlili in, iki taraf n siyasi e itli inin, iki kurucu devletin e it statüsünün ve yeni ortakl k devleti

parametreleri temelinde, her iki tarafça kabul edilebilecek bir çözümün bulunmas yönünde BM Genel Sekreteri'nin iyi niyet misyonu çerçevesinde gösterdi i çabalar

desteklemeye devam edecektir. Garanti ve ttifak Antla malar yürürlükte kalacakt r. Türkiye, güven ortam geli tirerek kapsaml bir çözüme olanak sa lamaya matuf olarak

Kuzey K br s Türk Cumhuriyeti'nin att yap ad mlar desteklemektedir.

Türkiye’nin Avrupa Birli i üyeli i yolunda ataca ad mlar, vatanda lar

n do rudan do ruya daha geli mi demokrasi ve hukuk de erleri içinde ya amlar sürdürmeleri

ve daha iyi ekonomik ve toplumsal artlara sahip olmalar n h zland lmas na yönelik at mlard r. Bu nedenledir ki Türkiye, Avrupa Birli i’ne kat m sürecindeki

yükümlülüklerini, Cumhuriyetimizin temel ilkelerine ve Atatürk’ün miras na sahip ç kacak bir anlay la, süratle yerine getirmek azminde ve kararl

ndad r. Ulusal

Program’la ortaya konulan hususlar, Türk halk n benimsedi i bu yakla

yans tmaktad r.

II- S iYASi KiR iTERLER

Türkiye, kapsaml anayasal ve yasal reformlar gerçekle tirmi ve bu reformlar uygulamaya geçirmek üzere gerekli ad mlar süratle atm

r.

Bu ba lamda, i kence ve kötü muamelenin önlenmesine yönelik kapsaml yasal ve idari düzenlemeler yap lm ve “s r ho görü” politikas uygulamaya konmu tur. Ölüm

cezas her ko ulda kald lm r. “Avrupa nsan Haklar Sözle mesi” (A HS) hükümleri ile “Avrupa nsan Haklar Mahkemesi” (A HM) içtihad ile uyumlu olarak dü ünce,

ifade ve bas n özgürlükleri geni letilmi tir. Dernekler ve vak flar ile toplant ve gösteri haklar na ili kin düzenlemeler iyile tirilmi tir. Kad n-erkek e itli inin geli tirilmesi ile

kad n ve çocu a yönelik iddetle etkin mücadele edilmesine ili kin düzenlemeler yap lm r. Bütün Türk vatanda lar n kültürel zenginlik ve haklar güvence alt na al nm ,

Türk vatanda lar n günlük hayatlar nda geleneksel olarak kulland klar farkl dil ve lehçelerde ö renim ve yay n hakk sa lanm r.

nsan haklar alan nda, Devlet ile sivil toplum aras nda l ve lçe nsan Haklar Kurullar arac

ayr

ilkesi temelinde yeniden yap lanma çal malar na devam edilmi tir.

Gayr müslim cemaatlere mensup vatanda lar

yla kurulan diyalog güçlendirilmi tir. Yürütmeye yönelik olarak kuvvetler

za ili kin mevzuat iyile tiren düzenlemeler uygulamaya geçirilmi tir.

Reformlar n etkin bir ekilde uygulanmas

sa lamak amac yla Hükümetimiz taraf ndan kurulan Reform zleme Grubu (R G) Eylül 2003 tarihinden bu yana düzenli

aral klarla toplanmakta ve uygulama konusunda at lan ad mlar de erlendirerek daha fazla özen gerektiren konular ba ta olmak üzere reformlar n süratle ve etkili ekilde

uygulanmas yönünde kararlar almaktad r.

Di er taraftan, siyasi kriterlerle ilintili çe itli sözle meler imzalanm veya onaylanm r. Bunlar aras nda “Birle mi Milletler Yolsuzlukla Mücadele Sözle mesi”,

kenceye ve Di er Zalimâne, Gayr insani veya Küçültücü Muamele veya Cezaya Kar BM Sözle mesi’ne Ek htiyari Protokol”, “Ölüm cezas n Her Ko ulda

Kald lmas na li kin Avrupa nsan Haklar Sözle mesine Ek 13 No.lu Protokol”, “Siyasi ve Medeni Haklar Sözle mesi’ne Ek kinci htiyari Protokol”, “Medeni ve Siyasi

Haklar Sözle mesine Ek htiyari Protokol” ve “Somut Olmayan Kültürel Miras n Korunmas Sözle mesi” de bulunmaktad r.

Gerçekle en reformlar n ayn zamanda etkili bir ekilde uygulanmas na yönelik olarak ba lat lan çal malar sürmektedir. Reformlar n ruhunu uygulamaya eksiksiz olarak

yans tmay amaçlayan birçok idari düzenleme yap lm r. Bu ba lamda, Türk vatanda lar n günlük ya amlar nda geleneksel olarak kulland klar farkl dil ve lehçelerde

yay n ve ö renime ili kin yönetmelikler uygulamaya konmu tur. Cemaat vak flar n ta nmaz mallar üzerindeki tasarruflar na ili kin ve derneklerle ilgili yönetmelikler

yürürlü e konmu ve bu yönetmeliklerin uygulamas içselle tirilmi tir.

kence ve kötü muamelenin önlenmesi ba lam nda kamu görevlilerinin bilinçlendirilmesi amac yla genelgeler yay mlanm r. Kanun uygulay lar ba ta olmak üzere, kamu

görevlilerine yönelik insan haklar e itimi programlar yayg nla

lm ve insan haklar , ba ta kolluk kuvvetleri olmak üzere tüm kamu görevlilerine yönelik e itim

programlar n daimi konusu haline getirilmi tir. Hâkim ve savc lar n özellikle “Avrupa nsan Haklar Sözle mesi” (A HS) hükümleri ve “Avrupa nsan Haklar Mahkemesi”

(A HM) içtihad konusunda bilgilerinin artt lmas amac yla Avrupa Konseyi ve Avrupa Birli i ile i birli i halinde geni kapsaml programlar sürdürülmektedir. 1 Ocak 2006

tarihinden itibaren yürürlü e giren çe itli konulardaki Adalet Bakanl genelgeleriyle, gerek A HS’ye ve A HM kararlar na, gerek Anayasam n 90. Maddesi’ne at flar

yap lm r. Ayr ca, 20 Ocak 2006 tarihinde yürürlü e giren “Yaz ve Görsel Bas nla lgili Uygulamalar” ba kl genelgeyle, temel hak ve hürriyetlerin en önemlilerinden

biri olan ifade ve dü ünce özgürlü ü kapsam nda yap lan inceleme ve soru turmalarda A HM kararlar da dikkate al narak, yap lan dü ünce aç klamalar n ele tiri s rlar

içinde kal p kalmad

n titizlikle de erlendirilmesi konusunda gereken dikkat ve özenin gösterilmesi talep edilmi tir.

Tüm bu alanlardaki uygulamalarda reformlara ko ut somut ilerlemeler sa lanm

bir ekilde rol almaya devam etmektedir.

r. Türkiye Büyük Millet Meclisi AB Uyum Komisyonu, uyum yasama çal malar nda etkin

Temel yasalar n tümüyle de mesi uzun sürecek kapsaml bir yasama faaliyeti olup, bu süreç içinde “Türk Ceza Kanunu”, “Ceza Muhakemeleri Kanunu”, “Bas n Kanunu”,

skân Kanunu”, “Vak flar Kanunu”, “Dernekler Kanunu”, “ l Özel daresi Kanunu”, “Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu” ve “Belediye Kanunu” gibi birçok temel

kanun yeniden düzenlenmi tir. Hükümet, temel yasalar bir bütünlük içinde yenileme çal malar na önümüzdeki dönemde de ayn h zla devam etmeyi hedeflemektedir. Uyum

çal malar çerçevesinde reform süreci, “Türkiye Hâkimler ve Savc lar Birli i Kanunu”, “Hukuk Muhakemeleri Kanunu” ve “Say tay Kanunu” tasar lar n yürürlü e

girmesiyle devam edecektir. “Askerî Mahkemeler Kurulu u ve Yarg lama Usulü Kanunu’nda De iklik Yap lmas na Dair Kanun” yürürlü e girmi tir.

Hükümetimiz, a

da ba klar alt nda s ralanan yasal düzenlemeleri tamamlamaya kararl r. Temel hak ve özgürlükler, demokrasi ve hukukun üstünlü ü, insan haklar ,

az nl klar n korunmas ve sayg görmesi hususlar nda yap lan tüm reformlar n uygulamadaki etkisinin artmaya devam etmesi ve gerekli görülen tamamlay

yasal

düzenlemelerin de ivedilikle hayata geçirilece i konusunda Hükümetin iradesi tam ve kesindir.

Türkiye art k, a rl kl olarak siyasi kriterler alan nda gerçekle tirilen reformlar n uygulanmas

girmi tir.

n iyile tirilmesi ve süregelen zihniyet de

ikli inin peki tirilmesi dönemine

1 Kamu Yönetiminin

levselli i

effaf ve etkin bir idari yap lanman n gerçekle tirilmesi için Genel dari Usul Kanununun kabul edilmesi yönünde çal malara devam edilmektedir. Bu kapsamda dari

Yarg lama Usulü Kanununda da de iklik yap lacakt r.

Tam anlam yla i levsel bir “Kamu Denetçili i Kurumu” kurulacakt r.

Yolsuzlukla mücadele kapsam nda Türkiye’de “Saydaml n Art lmas ve Kamuda Etkin Yönetimin Geli tirilmesi Komisyonu”nun Sekreterya hizmetini yerine getiren

Ba bakanl k Tefti Kurulu, “Türkiye’de iyi yöneti im ve effafl n art lmas ile yolsuzlukla mücadele eden kurumlar aras nda koordinasyonun sa lanmas ” ve kapsaml bir

yolsuzlukla mücadele stratejisi geli tirilmesi hususlar ndaki çal malar etkin bir ekilde sürdürmeye devam etmektedir.

“Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulmas ve Baz Kanunlarda De iklik Yap lmas Hakk nda Kanun”la kamu görevlilerinin uymalar gereken saydaml k, tarafs zl k,

dürüstlük, hesap verebilirlik, kamu yarar gözetme gibi etik davran ilkelerini belirlemek ve uygulamay gözetmek üzere “Kamu Görevlileri Etik Kurulu” kurulmu tur.

Sözkonusu Kamu Görevlileri Etik Kurulu, çal malar na etkin bir ekilde devam etmektedir.

Maliye Tefti Kurulu taraf ndan haz rlanan özel denetim tekniklerini içeren modüllerle yolsuzluk ve kay td

sürdürülecektir.

ekonomi ile mücadele alan nda ba lat lan kapsaml çal ma